Genetyczne predyspozycje do otyłości - fakt czy mit?

Genetyczne predyspozycje do otyłości - fakt czy mit?

22-08-2014 | Posted by Natalia

„Nie mogę schudnąć, bo otyłość mam w genach”, „Skłonność do tycia odziedziczyłam po rodzicach, żadna dieta tu nie pomoże!”, „Nie jem, a tyję! Mam tak po mamie!” - zdarzyło Ci się kiedyś słyszeć podobne wymówki? A może Ty ich używasz?

Czy predyspozycje do otyłości są przekazywane w genach?

Na świecie potwierdzono około 200 przypadków otyłości uwarunkowanej genetycznie (o tzw. jednogenowym sposobie dziedziczenia). Oznacza to, że do powstania tego typu otyłości wystarczy jeden zmutowany (zmieniony) gen. Białko, które jest produktem prawidłowego genu, jest odpowiedzialne za uczucie sytości. Białko zmienione powoduje brak uczucia sytości i ciągłe uczucie głodu. Osoba chora pozbawiona „hamulca” spożywa ogromne ilości pożywienia i znacząco przybiera na wadze.

Mimo to przypadki mutacji pojedynczego genu występują rzadko i zwykle w skojarzeniu z innymi zaburzeniami metabolicznymi o podłożu genetycznym. Osoby z takimi mutacjami są otyłe, mają niedobór wzrostu. Są mniej sprawne intelektualnie. Szybko rozwija się u nich cukrzyca typu 2, a także zaburzenia w gospodarce lipidowej. Do najlepiej poznanych zespołów, których elementem jest otyłość, należą: zespół Pradera-Willego, zespół Laurence’a-Moona, zespół Cohena. Są one rozpoznawane już w dzieciństwie.

Jaka jest przyczyna otyłości?

Najczęściej otyłość ma podłoże wieloczynnikowe. Co to znaczy? Za jej powstanie odpowiadają czynniki genetyczne i środowiskowe. Element genetyczny stanowią bardzo subtelne zmiany występujące w różnych miejscach DNA. Są one odpowiedzialne za tworzenie białek o nieco odmiennej strukturze i funkcji, które mogą spowodować:

  • obniżenie spoczynkowej przemiany materii,
  • zmniejszoną wrażliwość tkanek na insulinę,
  • zwiększoną aktywność lipazy lipoproteinowej w tkance tłuszczowej (skłonność do odkładania tłuszczu w komórkach tkanki tłuszczowej),
  • zmniejszenie aktywności lipazy lipoproteinowej (LPL) w tkance mięśniowej (upośledzenie spalania tłuszczu),
  • nadmierne wydzielanie neuropeptydów wpływających na apetyt,
  • nadmierne wydzielanie greliny (hormon pobudzający apetyt).

Do powstania otyłości przyczyniają się głównie czynniki środowiskowe (nadmiar pożywienia, mała aktywność fizyczna, stosowanie niektórych leków).
Jeżeli dostarczymy organizmowi dużej ilość energii wraz z pożywieniem, jej nadmiar zostanie przekształcony w tkankę tłuszczową niezależnie od tego, czy mamy predyspozycje do otyłości, czy nie. Jeśli jednak spożywane posiłki zawierać będą optymalną ilość energii, organizm ją wykorzysta i tkanka tłuszczowa nie będzie się tworzyć.

W prawidłowo funkcjonującym organizmie miejscem kontroli przyjmowanego pokarmu jest ośrodek głodu i sytości znajdujący się w podwzgórzu. Na skutek różnego rodzaju zaburzeń system ten zaczyna działać wadliwie. Ośrodek sytości może być pobudzany z opóźnieniem lub nawet wcale. Człowiek z takim zaburzeniem je za dużo, co nieuchronnie prowadzi do rozwoju otyłości.

Jak sobie radzić?

Cały czas prowadzone są badania dotyczące genetycznych predyspozycji do otyłości. Udowodniono już występowanie wielu mechanizmów sprawczych, jednak to ciągle zbyt mało. Istnieje szansa, że dokładne poznanie przyczyny nadmiernego tworzenia tkanki tłuszczowej pozwoli na zastosowanie przyczynowego leczenia otyłości. Pozwoliłoby to uniknąć poważnych jej powikłań. Dopóki jednak takie metody nie są znane, należy walczyć z otyłością w sposób konwencjonalny. Zmiana nawyków żywieniowych, prawidłowa dieta i odpowiednia aktywność fizyczna wciąż są podstawowym elementem leczenia nadwagi i zdrowego stylu życia.

News Tags